EMDR Terapisinin Etki Mekanizması Nedir?

EMDR Terapisi Travmatik Anıları Nasıl Etkiler?

Travmatik bir olay sırasında yoğun stres, deneyimin belleğe kaydedilme ve daha sonra hatırlanma biçimini etkileyebilir. Olayın görüntüleri, sesleri, duyguları ve bedensel tepkileri güçlü çağrışımlarla bağlantılı kalabilir. Kişi bir tetikleyiciyle karşılaştığında olay geçmişte kalmış olsa bile korku, çarpıntı veya kaçınma gibi tepkiler yaşayabilir.

EMDR, Türkçede Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme olarak adlandırılan travma odaklı bir psikoterapidir. Amaç travmatik anıyı silmek değil, anıyla ilişkili sıkıntının azalmasını ve deneyimin daha uyumlu biçimde anlamlandırılmasını desteklemektir.

Travma Sırasında Beyinde Neler Olur?

Tehdit algılandığında bedenin hayatta kalma sistemi etkinleşir. Amigdala, duygusal önem ve tehlike işaretlerinin fark edilmesinde rol oynar. Hipokampus, deneyimin zaman ve mekan bağlamıyla ilişkilendirilmesine katkı sağlar. Prefrontal bölgeler ise dikkat, değerlendirme ve duygusal düzenleme süreçlerinde görev alır.

Yoğun stres sırasında dikkat tehdide odaklanabilir ve olayın bazı yönleri diğerlerinden daha güçlü kaydedilebilir. Kişi belirli bir görüntüyü ayrıntılı hatırlarken olayın sırasını veya bağlamını hatırlamakta zorlanabilir. Ancak travmanın beyinde “kısa devre” yarattığını veya anının limbik sistemde donduğunu söylemek bilimsel süreci fazla basitleştirir.

EMDR Terapisi Nasıl Uygulanır?

EMDR sekiz aşamalı, yapılandırılmış bir protokoldür. Terapi; öykü alma, hazırlık, hedef anının değerlendirilmesi, duyarsızlaştırma, olumlu inancın güçlendirilmesi, beden taraması, kapanış ve yeniden değerlendirme aşamalarını içerir.

Yeniden işleme sırasında kişi hedef anının görüntüsüne, olumsuz inanca, duyguya ve bedensel duyuma odaklanır. Aynı anda terapistin yönlendirdiği göz hareketlerini, dönüşümlü dokunuşları veya işitsel uyarıları takip eder. Her kısa uygulama setinden sonra ortaya çıkan çağrışımlar ve değişimler değerlendirilir.

Çift Yönlü Uyarım Nasıl Etki Gösterir?

EMDR’nin kesin etki mekanizması henüz tam olarak bilinmemektedir. Çift yönlü uyarımın sağ ve sol beyin yarım kürelerini senkronize ettiği veya sağ beynin yalnızca duyguları, sol beynin yalnızca mantığı yönettiği şeklindeki açıklamalar güncel nörobilim açısından aşırı basittir.

Öne çıkan açıklamalardan biri çalışma belleği yaklaşımıdır. Kişi travmatik anıyı hatırlarken aynı aynı anda göz hareketlerini takip ettiğinde çalışma belleğinin sınırlı kapasitesi iki görev arasında paylaşılabilir. Bu durum anının canlılığını ve duygusal yoğunluğunu azaltabilir. Kontrollü hatırlama, terapötik güven, dikkatin şimdi ile geçmiş arasında tutulması ve yeni anlamların gelişmesi de değişime katkı sağlayabilir.

EMDR Travmatik Anıyı Siler mi?

EMDR anıyı silmez veya yaşanan olayı değiştirmez. Hedef, kişinin anıyı geçmişte yaşanmış bir deneyim olarak hatırlayabilmesi ve anıyla bağlantılı yoğun sıkıntının azalmasıdır. Olayı hatırlatan durumlar zamanla daha yönetilebilir hale gelebilir.

“Ben güçsüzüm” veya “Ben suçluyum” gibi travmayla ilişkili değerlendirmeler, “O zaman seçeneklerim sınırlıydı” veya “Yaşananlar benim değerimi belirlemez” gibi daha gerçekçi düşüncelerle değişebilir. Bedensel gerginlik ve korku tepkileri de yeniden işleme ilerledikçe azalabilir.

EMDR Kimler İçin Uygundur?

EMDR özellikle travma sonrası stres bozukluğunda araştırma desteğine sahip psikoterapilerden biridir. Bununla birlikte her kişi ve her psikolojik sorun için aynı şekilde uygun olmayabilir. Terapi öncesinde belirtilerin, güvenliğin, duygusal düzenleme kapasitesinin ve eşlik eden sorunların değerlendirilmesi gerekir.

Tedavinin süresi travmanın niteliğine, kişinin koşullarına ve psikolojik kaynaklarına göre değişir. Sürecin hızlı ilerlemesi amaçlanmaz; kişinin güvenliğini koruyarak anıyı tolere edebileceği bir hızda çalışmak esastır. Gerektiğinde psikoterapi ve psikiyatri yaklaşımlarıyla birlikte kullanılabilir.

Uygulama, EMDR konusunda eğitimli bir ruh sağlığı uzmanı tarafından kişiye özel planlanmalıdır. EMDR, güvenli bir terapötik ilişki içinde travmatik anıların bilişsel, duygusal ve bedensel yönlerini ele alarak geçmiş deneyimin bugünkü yaşam üzerindeki etkisinin azalmasına yardımcı olabilir.

Klinik Psikolog Beste Bektaş | Bağdat Caddesi

İstanbul Kadıköy Bağdat Caddesi Suadiye Mahallesi’nde bulunan ofisinde Klinik Psikolog Beste Bektaş, yetişkinlere yönelik bilimsel temelli psikoterapi hizmeti sunmaktadır.

Terapi sürecinde her danışanın ihtiyaçları, yaşam öyküsü ve başvuru nedeni doğrultusunda kapsamlı klinik değerlendirme yapılmakta; müdahale planı bireysel olarak yapılandırılmaktadır. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ve EMDR terapisi yaklaşımlarından yararlanılarak kaygı bozuklukları, depresyon, travma, ilişki sorunları, duygu düzenleme güçlükleri, bağımlılıklar ve diğer psikolojik sorunlara yönelik yüz yüze ve çevrim içi psikoterapi hizmeti sunulmaktadır.