Mukbang Videolarının Yeme Bozuklukları Üzerindeki Etkileri
Mukbang videoları, içerik üreticilerinin çoğunlukla büyük miktarda yiyeceği kamera karşısında tükettiği dijital yayınlardır. Eğlence ve sosyal etkileşim sunabilen bu içerikler, izleyicilerin yeme davranışları, beden algıları ve duygusal süreçleriyle de ilişkilendirilmektedir. Araştırmalar, mukbang izlemenin herkeste aynı etkiyi yaratmadığını; mevcut yeme alışkanlıklarının, psikolojik ihtiyaçların ve izleme biçiminin önemli olduğunu göstermektedir.
Mukbang ve Yeme Bozukluğu Belirtileri
Von Ash ve arkadaşlarının 2023 yılında 264 yetişkinle yürüttüğü çalışmada, tıkınırcasına yeme ve çıkarma belirtileri daha yüksek problemli mukbang izlemeyle ilişkili bulunmuştur. Yeme bozukluğu belirtileri gösteren katılımcıların, video izlerken yemek yememe eğilimleri de daha yüksektir.
Beden memnuniyetsizliği yaşayan katılımcıların mukbang videolarını daha sık izlediği, ancak izleme başına daha az zaman geçirdiği görülmüştür. Bununla birlikte araştırma kesitsel olduğu için mukbang izlemenin yeme bozukluklarına neden olduğu sonucuna varılamaz. Mevcut belirtiler kişiyi bu içeriklere yöneltebilir veya iki durum birbirini etkileyebilir.
Yerine Yeme ve Beden Karşılaştırması
Bazı izleyiciler mukbang videolarını “yerine yeme” amacıyla kullanabilir. Kişi kendisi yemek yemeden bir başkasının yediğini izleyerek geçici doyum sağlamaya çalışabilir. Bu durum özellikle yeme kısıtlaması uygulayan bireylerde görülebilir.
İzleyiciler, içerik üreticisinin görünüşünü kendi bedeniyle karşılaştırabilir. “Bu kadar yediği halde nasıl zayıf kalıyor?” gibi düşünceler kıskançlık, hayranlık veya yetersizlik duygularını tetikleyebilir. Bu karşılaştırmalar, ince beden idealini ve kilo almaya ilişkin kaygıları güçlendirebilir. Ancak bazı kişiler için videolar yalnızlık hissini azaltan veya yemek sırasında eşlik sağlayan içerikler olarak da işlev görebilir.
Problemli Mukbang İzleme Davranışı
Problemli mukbang izleme; davranışı kontrol etmekte zorlanma, izleme süresinin giderek artması ve günlük sorumlulukların aksaması gibi özelliklerle tanımlanabilir. Kircaburun ve arkadaşlarının araştırmaları, problemli izleme ile düzensiz yeme davranışları ve problemli internet kullanımı arasında ilişkiler bulunduğunu göstermektedir.
Dürtüsellik ve olumsuz duygularla başa çıkma isteği, problemli izlemeyi destekleyebilir. Kişi stresli, yalnız veya üzgün hissettiğinde rahatlamak için mukbang videolarına yönelebilir. Kısa süreli rahatlama davranışı pekiştirirken, altta yatan duygusal ihtiyacın karşılanmaması izleme döngüsünün sürmesine neden olabilir.
Türkiye’de üniversite öğrencileriyle yapılan bir araştırmada, mukbang davranışının problemli internet kullanımı ve duygusal yeme arasındaki ilişkide rol oynayabileceği bildirilmiştir. Bu sonuç, izleme davranışının yalnızca yemek ve medya tüketimi olarak değil, duyguları düzenleme ve yeme alışkanlıklarıyla bağlantılı bir süreç olarak değerlendirilmesi gerektiğini düşündürmektedir. Yine de öz bildirim verilerine dayanan bu çalışmalar klinik tanı koymaz ve uzun dönemli etkileri kesin bir biçimde tek başına açıklayamaz.
Yalnızlık, Kaygı ve Sosyal Etkileşim
Strand ve Gustafsson’un çevrimiçi yorumları incelediği çalışma, mukbangın çelişkili etkilerini ortaya koymuştur. Bazı kullanıcılar videoların yalnızlığı azalttığını veya yeme davranışlarını kontrol etmelerine yardımcı olduğunu belirtirken bazıları içeriklerin aşırı yemeyi, suçluluğu ve beden kaygısını tetiklediğini bildirmiştir.
Güney Kore’de 51.764 ergenle yürütülen araştırmada mukbang izleme ile yaygın kaygı belirtileri arasında ilişki bulunmuştur. Kadın ergenlerde izleme sıklığı arttıkça kaygı olasılığının da yükseldiği görülmüştür. Bu bulgu da nedensellik göstermez; kaygılı bireylerin bu içeriklere daha fazla yönelmesi mümkündür.
Mukbang İzlerken Nelere Dikkat Edilmeli?
Mukbang izleme tek başına bir yeme bozukluğu veya bağımlılık göstergesi değildir. Davranışın kontrol edilememesi, öğün düzenini değiştirmesi, beden memnuniyetsizliğini artırması veya yoğun suçluluk yaratması risk işareti olabilir.
İzleme alışkanlığını takip etmek, tetikleyici hesapları sınırlandırmak ve duygusal yeme nedenlerini fark etmek koruyucu olabilir. Mukbang içerikleri yeme davranışlarını, ruh halini veya günlük yaşamı belirgin biçimde etkiliyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek alınabilir.
Kaynakça
Elkin, N., Kütük, H., Gürol, D. M., & Bilgen, Y. D. (2024). The relationship between emotional eating disorders and problematic internet use in university students: The mediating role of mukbang behavior. Revista da Associação Médica Brasileira, 70(9), e20240343. https://doi.org/10.1590/1806-9282.20240343
Jeong, S., & Olivo, D. (2023). The complexities of mukbang: Implications for disordered eating behaviors and sociocultural influences. Journal of Student Research, 12(3). https://doi.org/10.1111/phn.13069
Kim, J.-H., Kim, J., Jang, S.-Y., & Park, E.-C. (2024). Association between watching eating broadcasts like mukbang and cookbang and generalized anxiety disorder among Korean adolescents. BMC Psychiatry, 24(536). https://doi.org/10.1186/s12888-024-05957-z
Kircaburun, K., Calado, F., Harris, A., & Griffiths, M. D. (2024). Addictive symptoms of mukbang watching: A qualitative interview study using directed content analysis. Emerging Trends in Drugs, Addictions, and Health, 4, 100147. https://doi.org/10.1016/j.etdah.2024.100147
Kircaburun, K., Harris, A., Calado, F., & Griffiths, M. D. (2024). Emotion regulation difficulties and problematic mukbang watching: The mediating role of psychological distress and impulsivity. Psychiatry Research Communications, 4, 100152. https://doi.org/10.1016/j.psycom.2023.100152
Kircaburun, K., Yurdagül, C., Kuss, D., Emirtekin, E., & Griffiths, M. D. (2020). Problematic mukbang watching and its relationship to disordered eating and internet addiction: A pilot study among emerging adult mukbang watchers. International Journal of Mental Health and Addiction. https://doi.org/10.1007/s11469-020-00309-w
Strand, M., & Gustafsson, S. A. (2020). Mukbang and disordered eating: A netnographic analysis of online eating broadcasts. Culture, Medicine, and Psychiatry, 44(4), 586–609. https://doi.org/10.1007/s11013-020-09674-6
Von Ash, T., Huynh, R., Deng, C., & White, M. A. (2023). Associations between mukbang viewing and disordered eating behaviors. International Journal of Eating Disorders. https://doi.org/10.1002/eat.23915
Klinik Psikolog Beste Bektaş | Bağdat Caddesi
İstanbul Kadıköy Bağdat Caddesi Suadiye Mahallesi’nde bulunan ofisinde Klinik Psikolog Beste Bektaş, yetişkinlere yönelik bilimsel temelli psikoterapi hizmeti sunmaktadır.
Terapi sürecinde her danışanın ihtiyaçları, yaşam öyküsü ve başvuru nedeni doğrultusunda kapsamlı klinik değerlendirme yapılmakta; müdahale planı bireysel olarak yapılandırılmaktadır. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ve EMDR terapisi yaklaşımlarından yararlanılarak kaygı bozuklukları, depresyon, travma, ilişki sorunları, duygu düzenleme güçlükleri, bağımlılıklar ve diğer psikolojik sorunlara yönelik yüz yüze ve çevrim içi psikoterapi hizmeti sunulmaktadır.
Yorumlar