Panik Atak Anında Ne Yapılmalı?

Panik atak, aniden ortaya çıkan yoğun korku ve kaygının çeşitli bedensel belirtilerle birlikte yaşandığı bir durumdur. Kalp çarpıntısı, nefes darlığı, baş dönmesi, göğüste sıkışma, terleme, titreme, kontrolü kaybetme veya ölüm korkusu görülebilir. Belirtiler oldukça yoğun hissedilse de panik atağın nasıl ortaya çıktığını anlamak, bu deneyimi yönetmenin önemli bir parçasıdır.

Panik Atağın Nörobiyolojik Temeli

Panik sırasında beynin tehdit algılama sistemleri devreye girer. Bu sistemde önemli rol oynayan amigdala, potansiyel tehlikelere karşı vücudun alarm tepkisinin oluşmasına katkıda bulunur. Ortada gerçek bir tehdit bulunmasa bile savaş-kaç sistemi aktive olabilir. Kalp atışı hızlanır, solunum değişir ve kaslar gerilir.Bu bedensel değişikliklerin “Kalp krizi geçiriyorum” veya “Kontrolümü kaybediyorum” şeklinde yorumlanması korkuyu daha da artırabilir. Araştırmalar panik belirtilerinde karbondioksit duyarlılığı ve noradrenerjik sistem gibi çeşitli biyolojik mekanizmaların da rol oynayabileceğini göstermektedir.

Korkunun Kendini Beslemesi

Panik atağın sürmesinde bedensel duyumların nasıl yorumlandığı önemlidir. Clark’ın bilişsel modeline göre kişi normal veya kaygıya bağlı bir bedensel değişimi tehlikeli olarak yorumladığında panik döngüsü başlayabilir.Örneğin kalp çarpıntısı fark edilir. Kişi bunu “Kalp krizi geçiriyorum” şeklinde yorumlar. Bu düşünce korkuyu artırır, korku kalp atışını daha da hızlandırır ve artan belirtiler tehlikenin kanıtı olarak değerlendirilir. Böylece korku ve bedensel uyarılma birbirini besler.

Panik Atak Anında Ne Yapılabilir?

Panik sırasında amaç belirtilerle savaşmak değil, yaşananların bir alarm tepkisi olduğunu fark ederek korku döngüsünün büyümesini engellemektir.Nefesi zorla derinleştirmek yerine daha yavaş ve düzenli solumaya odaklanmak, özellikle hiperventilasyon varsa belirtilerin azalmasına yardımcı olabilir.Grounding teknikleri dikkati felaket senaryolarından mevcut çevreye yönlendirmek için kullanılabilir. Örneğin çevrede görülen, duyulan ve dokunulan nesnelere bilinçli olarak odaklanmak kişinin dikkatini içinde bulunduğu ana getirebilir.Düşünceleri yeniden çerçevelemek de önemlidir. “Kalp krizi geçiriyorum” yerine “Şu anda yoğun bir kaygı tepkisi yaşıyorum ve bu belirtiler geçecek” şeklinde daha gerçekçi bir değerlendirme yapılabilir.Kasların bilinçli biçimde gevşetilmesi de bedensel gerginliğin azaltılmasına yardımcı olabilir. Özellikle omuz, çene ve ellerdeki gerginliği fark ederek gevşetmek yararlı olabilir.

Kaçınmanın Rolü

Panik sırasında kişinin ilk isteği bulunduğu ortamdan kaçmak olabilir. Ancak sürekli kaçınma, kişinin “Burada kalsaydım kötü bir şey olacaktı” inancını güçlendirebilir. Güvenli koşullarda belirtilerin yükselip daha sonra kendiliğinden azaldığını deneyimlemek, korkulan duyumlara ilişkin yeni öğrenmelerin gelişmesine yardımcı olur. Maruz bırakma temelli yaklaşımlar bu prensipten yararlanır.

Uzun Vadede Panik Atak Tedavisi

Tekrarlayan panik ataklar ve yeni bir atak yaşama konusunda sürekli kaygı, profesyonel değerlendirme gerektirebilir. Bilişsel Davranışçı Terapi, panik bozukluğunda en sık kullanılan kanıta dayalı psikoterapi yaklaşımlarından biridir. Terapide bedensel belirtilere ilişkin felaketleştirici yorumlar ele alınabilir ve korkulan duyumlarla kontrollü biçimde çalışılabilir. Bazı durumlarda psikiyatri değerlendirmesi sonucunda ilaç tedavisi de uygulanabilir.Panik atak son derece yoğun hissedilebilir; ancak belirtilerin nasıl oluştuğunu anlamak ve korku döngüsünü değiştirmeyi öğrenmek, kişinin bu deneyim üzerindeki kontrolünü artırabilir.

Klinik Psikolog Beste Bektaş | Bağdat Caddesi

İstanbul Kadıköy Bağdat Caddesi Suadiye Mahallesi’nde bulunan ofisinde Klinik Psikolog Beste Bektaş, yetişkinlere yönelik bilimsel temelli psikoterapi hizmeti sunmaktadır.

Terapi sürecinde her danışanın ihtiyaçları, yaşam öyküsü ve başvuru nedeni doğrultusunda kapsamlı klinik değerlendirme yapılmakta; müdahale planı bireysel olarak yapılandırılmaktadır. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ve EMDR terapisi yaklaşımlarından yararlanılarak kaygı bozuklukları, depresyon, travma, ilişki sorunları, duygu düzenleme güçlükleri, bağımlılıklar ve diğer psikolojik sorunlara yönelik yüz yüze ve çevrim içi psikoterapi hizmeti sunulmaktadır.